Warmtepompboiler: wat het is, wanneer hij slim is en wanneer niet

Een warmtepompboiler is een warmtepomp die alleen warm water maakt voor je douche en keuken. Hij haalt warmte uit de lucht en slaat het water op in een eigen vat. Hij is alleen slim als je verwarming zelf geen warm water levert, zoals een airco of een biomassaketel.^MC

Wat is een warmtepompboiler?

Een warmtepompboiler bestaat uit twee delen in één kast: een kleine warmtepomp en een boilervat. De warmtepomp haalt warmte uit lucht en geeft die af aan het water in het vat. Uit dat vat tap je warm water, net als uit een gewone boiler.^MC

Het verschil met een gewone elektrische boiler zit in de manier van opwarmen. Een elektrische boiler maakt warmte met een verwarmingselement, zoals een waterkoker. Een warmtepomp verplaatst warmte die er al is. Daardoor heeft hij minder stroom nodig voor dezelfde hoeveelheid warm water.

Belangrijk om vooraf te weten: een warmtepompboiler verwarmt je huis niet. Hij doet alleen warm water.^MC Wie van het gas af wil, heeft voor de verwarming dus nog iets anders nodig. Dat bepaalt meteen of deze boiler bij jouw huis past.

Zo werkt het, in vier stappen

1. Lucht aanzuigen. Een ventilator trekt lucht langs de warmtepomp. Die lucht komt uit de ventilatie van je huis, van buiten of uit een ruimte zoals een berging.
2. Warmte opnemen. Een koudemiddel in de warmtepomp neemt de warmte uit die lucht op. De lucht gaat er kouder uit dan hij erin kwam.
3. Water opwarmen. De compressor brengt de warmte op een hogere temperatuur en geeft hem af aan het water in het vat.
4. Af en toe extra heet. Een elektrische naverwarmer warmt het vat af en toe op tot boven 60 graden. Dat is tegen legionella.^MC

Het vat blijft goed geïsoleerd op temperatuur. Zo heb je ook warm water op momenten dat de warmtepomp niet draait. Dat maakt de boiler geschikt om op vaste uren te laten werken, bijvoorbeeld als je zonnepanelen stroom maken. Meer daarover lees je in warmtepompboiler met zonnepanelen.

Welke lucht gebruikt hij?

Milieu Centraal noemt drie bronnen van warmte voor een warmtepompboiler.^MC Welke bron je kiest, hangt af van je huis.

Ventilatielucht is de bekendste variant. Veel huizen uit de periode 1976 tot 2000 hebben mechanische afzuiging.^MC De lucht die uit badkamer en keuken wordt gezogen, is dan nog warm. Zonder warmtepomp verdwijnt die warmte naar buiten. Met een warmtepompboiler gebruik je hem voor je douchewater.

Heb je al een systeem dat warmte uit ventilatielucht terugwint, zoals balansventilatie, dan is er minder over om te gebruiken. Dan ligt buitenlucht meer voor de hand. Hoe je de plek kiest, staat in de gids zo werkt het.

Wanneer is een warmtepompboiler slim?

Dit is de vraag die het meeste uitmaakt. Milieu Centraal is er duidelijk over: een warmtepompboiler is alleen slim als je verwarmingssysteem geen eigen warmwatervoorziening heeft.^MC Twee voorbeelden die Milieu Centraal noemt:

• Je verwarmt met een biomassaketel, zoals een pelletkachel zonder warm water.
• Je verwarmt met een airco die in de winter warmte levert.

In beide gevallen heb je voor warm water nog gas of een elektrische boiler nodig. Een warmtepompboiler neemt die taak over met minder stroom. Dan heeft hij een duidelijke rol.

Een derde situatie komt veel voor: een huis met een hybride warmtepomp naast de cv-ketel. De warmtepomp doet daar een deel van de verwarming, maar het warme water komt nog uit de ketel. Wil je later helemaal van het gas af, dan is het warme water een los vraagstuk. Bekijk dan eerst de opties in warm water zonder gas. Daar zie je ook of een volledig elektrische warmtepomp met eigen vat de logischere stap is.

Wanneer is hij niet slim?

Milieu Centraal noemt twee situaties waarin een warmtepompboiler niet slim is: bij een volledig elektrische warmtepomp en bij een warmtenet.^MC

Een volledig elektrische warmtepomp heeft al een eigen voorraadvat voor warm water.^MC Een tweede warmtepomp alleen voor het water is dan dubbel werk. Bij een warmtenet komt warm water uit het net van de buurt. Ook dan is er geen taak voor een losse boiler.

Twijfel je tussen een warmtepompboiler nu en een volledige warmtepomp later? Denk dan na over de volgorde. Wie binnen een paar jaar all-electric wil, koopt misschien beter één keer een systeem dat verwarming en warm water samen doet.

Hoeveel ruimte heb je nodig?

Een warmtepompboiler is een hoge kast. Het vat neemt de meeste ruimte in. Milieu Centraal geeft voor het vat van een volledig elektrische warmtepomp een vuistregel die ook hier bruikbaar is: 80 liter voor twee personen, 150 liter voor vier en 220 liter voor zes.^MC Hoe groter je huishouden, hoe hoger de kast.

Milieu Centraal geeft ook tips voor de plek van een vat. Staand heeft het vat het hoogste rendement. Liggend past het makkelijker, bijvoorbeeld onder een schuin dak. In een koude schuur kan het ook, maar dan kost het meer stroom.^MC Bij een warmtepompboiler komt daar nog iets bij: hij heeft lucht nodig. Op ventilatielucht moet hij bij je ventilatiekanalen staan. Op buitenlucht heb je een doorvoer of een unit buiten nodig.

De zolder is vaak de logische plek, omdat daar de ventilatiebox al staat. Een bijkeuken of berging kan ook. Hoe groot het vat voor jou moet zijn, reken je uit in hoeveel liter boiler heb je nodig.

Wat kost het, in het kort

Een warmtepompboiler op ventilatielucht kost vanaf ongeveer €6.500. Milieu Centraal noemt een subsidie van €725 tot €1.475.^MC Voor de ISDE moet het toestel nieuw zijn, door een installatiebedrijf geplaatst worden en op de meldcodelijst van RVO staan. Je vraagt de subsidie aan binnen 24 maanden na installatie.^RVO

Wat je bespaart, hangt af van wat je nu gebruikt. Bijna 25% van het gasverbruik in een huis gaat naar warm water.^MC Het rekenvoorbeeld met stroomverbruik en terugverdientijd staat in wat kost een warmtepompboiler en in de gids kosten en verbruik.

Checklist voor je een installateur belt

• Levert je verwarming nu zelf warm water? Zo ja, dan is een warmtepompboiler meestal niet de eerste stap.
• Heb je mechanische afzuiging? Dan is ventilatielucht een optie.
• Is er een plek voor een hoge kast, liefst binnen en niet in een koude schuur?
• Hoeveel mensen douchen er, en hoe lang? Dat bepaalt de maat van het vat.
• Wil je binnen een paar jaar helemaal van het gas af? Vraag dan ook naar een volledig elektrische warmtepomp.

Veelgestelde vragen

Verwarmt een warmtepompboiler ook mijn huis?

Nee. Hij levert alleen warm water voor keuken en badkamer.^MC

Heb ik hem nodig bij een volledig elektrische warmtepomp?

Nee. Die maakt zelf warm water in een voorraadvat. Milieu Centraal noemt een warmtepompboiler daar niet slim, net als bij een warmtenet.^MC

Hoe voorkomt een warmtepompboiler legionella?

Een elektrische naverwarmer warmt het vat af en toe op tot boven 60 graden.^MC

Uit welke lucht haalt hij warmte?

Uit ventilatielucht, uit buitenlucht via een buitenunit of monoblock, of uit PVT-panelen.^MC