Warmtepompboiler met zonnepanelen: je eigen stroom in een vat

Een warmtepompboiler met zonnepanelen werkt als een buffer: je warmt het vat op als je panelen stroom maken en gebruikt het warme water later. Milieu Centraal rekent dat je zo van ongeveer 30% naar 40 tot 50% van je eigen zonnestroom zelf gebruikt. Dat telt meer nu salderen vanaf 2027 stopt.^MC

Waarom dit nu speelt

Tot en met 2026 kun je zonnestroom die je teruglevert wegstrepen tegen stroom die je op een ander moment van het net haalt. Dat heet salderen. Vanaf 2027 stopt het salderen.^MC Voor de stroom die je teruglevert, krijg je dan een vergoeding van je leverancier. Die is kleiner dan wat je betaalt voor stroom uit het net.

Daardoor wordt het slimmer om je eigen stroom op het moment zelf te gebruiken. Milieu Centraal noemt dat zelfverbruik aantrekkelijker na de afbouw van salderen.^MC Een boilervat is daar een eenvoudige manier voor. Water houdt warmte lang vast. Je slaat de zonnestroom op als warm water.

Hoeveel meer zonnestroom gebruik je zelf?

Milieu Centraal vergelijkt verschillende manieren om meer van je eigen stroom te gebruiken.^MC

Let op: Milieu Centraal rekent hier met het vat van een volledig elektrische warmtepomp. Voor een losse warmtepompboiler geeft Milieu Centraal geen eigen cijfer. Het principe is hetzelfde: een vat dat je opwarmt als de zon schijnt. Hoeveel het bij jou scheelt, hangt af van de maat van het vat, hoeveel warm water je gebruikt en hoeveel panelen je hebt.

Zo stel je het in

Je hoeft er geen ingewikkeld systeem voor te hebben. Milieu Centraal noemt een gewone tijdklok als eenvoudige oplossing.^MC Voor een voorraadvat geeft Milieu Centraal twee tijdvakken: overdag tussen 10 en 16 uur, of 's nachts tussen 21 en 7 uur.^MC Heb je zonnepanelen, dan kies je het blok overdag.

1. Kies het tijdvak. Laat de warmtepomp het vat opwarmen tussen 10 en 16 uur. Dan maken je panelen de meeste stroom.
2. Kies de maat van het vat. Het vat moet de avond en de volgende ochtend overbruggen. Daarom kies je eerder iets ruimer dan de vuistregel. Hoe groot, lees je in hoeveel liter boiler heb je nodig.
3. Plan de legionellaronde in het zonblok. De naverwarmer warmt het vat af en toe op tot boven 60 graden.^MC Laat ook dat moment overdag vallen, dan gebruikt ook die extra warmte je eigen stroom.
4. Kijk naar de winter. In de winter maken je panelen weinig stroom. Dan warmt de boiler op met stroom van het net. Dat is normaal. Het voordeel zit vooral in het voorjaar, de zomer en het najaar.

Wil je het slimmer dan een tijdklok? Vraag je installateur of het toestel kan inschakelen op een signaal van je omvormer of een energiemanager. Dan warmt het vat op zodra er stroom over is, ook op een zonnige ochtend buiten het vaste blok.

Een dag met zon, uitgeschreven

Hoe ziet dat er in de praktijk uit? Neem een gezin dat 's ochtends doucht. Om half acht is het vat het leegst. Rond tien uur maken de panelen genoeg stroom en begint de warmtepomp. In de loop van de middag is het vat weer op temperatuur. 's Avonds wordt er afgewassen en misschien nog gedoucht. De volgende ochtend is er nog genoeg warm water voor iedereen, en de cyclus begint opnieuw.

Op een bewolkte dag lukt dat niet helemaal. Dan warmt de boiler later op de dag bij, met stroom van het net. Daarom is een tijdklok met een vast blok een begin, en geen garantie.

Waarom geen gewone elektrische boiler op zonnestroom?

Je kunt een gewone elektrische boiler ook op zonnestroom laten werken. Dat heet een zonnestroomboiler. Milieu Centraal is daar terughoudend over. Een zonnestroomboiler verwarmt minder efficiënt dan een warmtepomp of warmtepompboiler. Als er weinig zon is, moet het water op een andere manier worden verwarmd, wat je gas- of stroomverbruik verhoogt. En er is geen subsidie voor.^MC

Een elektrische boiler gaat ook niet zuinig om met stroom. In de winter gebruik je vooral stroom uit het net.^MC In een gemiddeld huishouden is dat bijna 1.700 kWh per jaar.^MC Een warmtepompboiler doet hetzelfde werk met minder stroom, zomer en winter. Ons rekenvoorbeeld staat in wat kost een warmtepompboiler.

PVT: stroom en warmte van hetzelfde dak

Een stap verder zijn PVT-panelen. Die maken stroom én warmte. Milieu Centraal noemt PVT als warmtebron voor een warmtepompboiler.^MC Er is ook een variant waarbij PVT-panelen alleen warmte leveren aan een voorraadvat voor warm water. Het aantal panelen wordt dan afgestemd op de vraag naar warm water in de zomer. In koude perioden springt een warmtepomp of cv-ketel bij.^MC

PVT vraagt wel veel dak. Liggen er al zonnepanelen, dan is het volgens Milieu Centraal geen optie.^MC Voor de meeste huizen met panelen is een warmtepompboiler op lucht met een tijdklok dus de eenvoudigere route.

Boilervat of thuisbatterij?

Een thuisbatterij brengt je zelfverbruik verder omhoog, naar zo'n 60%.^MC Maar een batterij en een boilervat doen niet hetzelfde. Een batterij slaat stroom op voor alles in huis. Een vat slaat alleen warmte op voor warm water. Heb je toch een nieuwe boiler nodig, dan is het vat een buffer die je er gratis bij krijgt. Een batterij is een losse aankoop.

Het een sluit het ander niet uit. Begin met wat je toch al moet vervangen. Is je boiler of cv-ketel aan vervanging toe, dan is dat het moment om warm water op zonnestroom te regelen.

De volgende stap: van het gas af

Wie panelen heeft en warm water met een warmtepompboiler maakt, zet een stap richting een huis zonder gas. De volgende vraag is de verwarming. Met een volledig elektrische warmtepomp heb je de warmtepompboiler niet meer nodig, want die heeft een eigen vat.^MC De vijf manieren voor warm water zonder gas staan naast elkaar in warm water zonder gas. De gids van het gas af zet de stappen op een rij.

Veelgestelde vragen

Kan een warmtepompboiler op zonnestroom draaien?

Ja, met een tijdklok of slimme sturing warm je het vat overdag op. Milieu Centraal noemt 10 tot 16 uur.^MC

Hoeveel meer zonnestroom gebruik ik zelf?

Met een voorraadvat op zonnestroom van ongeveer 30% naar 40 tot 50%.^MC

Is een zonnestroomboiler niet goedkoper?

Een zonnestroomboiler verwarmt minder efficiënt dan een warmtepompboiler en krijgt geen subsidie.^MC